شکر و سپاس خدای متعال را و درود و سلام بر فرستاده بر حق او محمد (صلی الله علیه و سلم) و خاندان و یاران ایشان و بر کسانی که بر راه و روش آنان زیسته اند.امانتداری یکی از صفات بندگان برگزیدگان خداوند که همان پیامبران باشند، هست و همچنین از صفات کسانی ست که […]

شکر و سپاس خدای متعال را و درود و سلام بر فرستاده بر حق او محمد (صلی الله علیه و سلم) و خاندان و یاران ایشان و بر کسانی که بر راه و روش آنان زیسته اند.
امانتداری یکی از صفات بندگان برگزیدگان خداوند که همان پیامبران باشند، هست و همچنین از صفات کسانی ست که از آنان به نیکی تبعیت نموده و راه و روش آنها را در زندگی دنبال می نمایند.

اگر شما به زندگی حضرت یوسف (صلی الله علیه و سلم) نگاه کنید، می بینید که پادشاه مصر خطاب به ایشان می گوید: إِنَّكَ الْيَوْمَ لَدَيْنَا مَكِينٌ أَمِينٌ*   گفت: از امروز تو در پیش ما بزرگوار و مورد اطمینان و اعتمادی. سورة يوسف54
و یا در داستان حضرت موسی(صلی الله علیه و سلم) می خوانید که دختر حضرت شعیب(صلی الله علیه و سلم)  وقتی صداقت و امانتداری حضرت موسی(صلی الله علیه و سلم) را می بیند، خطاب به پدرش چه می گوید: : { يَا أَبَتِ اسْتَأْجِرْهُ إِنَّ خَيْرَ مَنِ اسْتَأْجَرْتَ الْقَوِيُّ الْأَمِينُ *  ای پدر من! او را استخدام کن. چرا که بهترین کسی را که باید استخدام کنی شخصی است که نیرومند و درستکار باشد. } ( سورة القصص26 ).

حضرت محمد(صلی الله علیه و سلم) قبل از بعثت در شهر مکه به امانتداری مشهور بودند، نقل شده زمانی که قریشیان خواستند بنای کعبه را از نو بسازند، وقتی به محل گذاشتن حجرالاسود رسیدند، برای کسب شرافت گذاشتن آن سنگ با هم اختلاف نظر پیدا کردند . نزدیک بود که جنگی خونین در گیرد، نهایتا با هم بر سر این مسئله اتفاق نظر کردند، که اولین کسی که اول از در وارد مسجدالحرام شد، هر چه او حکم کرد همه بپذیرند.
 اولین کسی که از در وارد شد حضرت محمد(صلی الله علیه و سلم) بود، قریش با دیدن ایشان خرسند شده و گفتند: این محمد هست، ما به حکم محمد امین راضی هستیم. اهل مکه هرگاه نسبت به یک کالای قیمتی خود ترس و واهمه می داشتند آن را به عنوان امانت پیش پیامبر(صلی الله علیه و سلم) می گذاشتند. وقتی پیامبر(صلی الله علیه و سلم)  خواستند هجرت کنند، حضرت علی(رضی الله عنه) را مسئول کردند تا امانت ها را به صاحبان شان بازگرداند و این اطمینان خاطر را به حضرت علی دادند که هیچ خطری از جانب قریش ایشان را تهدید نمی کند.

و به سبب همین امانتداری ایشان بود که حضرت خدیجه (رضی الله عنها) مشتاق ازدواج با ایشان شدند. و یا به هنگام فتح مکه بعد از اینکه پیامبر(صلی الله علیه و سلم) بیت الله را طواف نمودند، کلیدها را از عثمان بن طلحه (رضی الله عنه) گرفتند و وارد کعبه شدند و بعد از اینکه خارج شدند چون کلیدها را امانت گرفته بودند، دوباره به عثمان تحویل دادند، در حالی که تعداد زیادی از اقوام وی خواستار کسب شرافت  کلیدداری کعبه بودند ولی پیامبر(صلی الله علیه و سلم) از برآوردن خواسته آنها اباء ورزیدند.

روایت شده: در برهه ای زمانی پیامبر(صلی الله علیه و سلم) مقداری خرما از یک اعرابی قرض کرده بودند، روزی اعرابی برای گرفتن خرماهایش آمد و با پیامبر(صلی الله علیه و سلم) با تندی برخورد کرد و گفت: بر تو سخت می گیرم تا حقم را بدهی. برخی از اصحاب(رضی الله عنهم)  از این کار اعرابی ناراحت شدند و گفتند: وای بر تو! آیا می دانی با چه سخن می گویی؟ گفت: من حقم را می خواهم. پیامبر(صلی الله علیه و سلم) خطاب به یارانش گفت: چرا با صاحب حق چنین بر خورد می کنید. سپس ایشان فردی را پیش خوله بنت قیس(رضی الله عنها)  فرستاد و فرمودند: اگر خرما داری قرض ما را بده و هر موقع که خرمادار شدیم خرماهایت را خواهیم داد. خوله گفت: حتما. پدر و مادرم فدایت باد. سپس پیامبر(صلی الله علیه و سلم) به اعرابی غذا دادند . اعرابی گفت: حقم را کامل دادی خداوند به تو کامل بدهد. و اعرابی گفت: این ها بهترین مردمان هستند. قومی که فرد ضعیف حق خود را به سختی بگیرد، کامیاب نخواهد شد.

در روایات نقل شده که پیامبر(صلی الله علیه و سلم) چنین دعا می فرمودند: بارالها! از خیانت به تو پناه می برم که خصلت بدی هست.
و خداوند نیز اهل ایمان را به ادای امانت و اجتناب از خیانت امر نموده است: : {يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آَمَنُوا لَا تَخُونُوا اللَّهَ وَالرَّسُولَ وَتَخُونُوا أَمَانَاتِكُمْ وَأَنْتُمْ تَعْلَمُونَ (27)} ( الأنفال). وقال: {فَإِنْ أَمِنَ بَعْضُكُمْ بَعْضًا فَلْيُؤَدِّ الَّذِي اؤْتُمِنَ أَمَانَتَهُ وَلْيَتَّقِ اللَّهَ رَبَّهُ} (البقرة من الآية:283).

در یک روایت پیامبر(صلی الله علیه و سلم)، پیروان خود را به ادای امانت امر نموده است : امانت را به صاحبش بازگردان و به کسی که به تو خیانت کرده، خیانت نکن.

و خداوند در سوره مومنون افراد امین و امانتدار را ستوده است و به آنها پاداشی بزرگ وعده داده است. آنجا که فرموده: قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ « مسلّماً مؤمنان پیروز و رستگارند ». در ادامه آیات می فرماید: { وَالَّذِينَ هُمْ لِأَمَانَاتِهِمْ وَعَهْدِهِمْ رَاعُونَ* و کسانیند که در امانتداری خویش امین و در عهد خود بر سر پیمانند.   و پاداش آنها را چنین ذکر کرده است: : { أُولَئِكَ هُمُ الْوَارِثُونَ * الَّذِينَ يَرِثُونَ الْفِرْدَوْسَ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ* آنان مستحقّان (سعادت) و فراچنگ آورندگان (بهشت) هستند.  آنان بهشتِ برین را تملّک می‌کنند و جاودانه در آن خواهند ماند. ( سورة المؤمنون
بین ایمان و امانت داری رابطه تنگاتنگ و عمیقی وجود دارد  پیامبر(صلی الله علیه و سلم)، فرموده اند: کسی که امانت دار نیست، ایمان ندارد.
 در روایت دیگری فرموده اند: مسلمان کسی ست که دیگران از دست وزبان او در امان باشند. یا فرموده اند: مومن کسی ست که دیگران نسبت به خون ومال خود در قبال او امنیت داشته باشند. و در روایت دیگر ایشان خیانت در امانت را از علامات نفاق دانسته اند . فرموده اند: منافق سه نشانه دارد. وقتی سخن می گوید، دروغ می گوید. هنگامی وعده می دهد، خلاف وعده میکند، و اگر امانتی بدو سپرده می شود، خیانت می نماید.

بر اساس باورهای اسلامی پل صراط بر روی جهنم زده می شود و امانت و صله رحم در دو طرف آن می ایستند و نسبت به کسانی که حق آنها را بجای آورده اند و یا حق آنها را ضایع کرده و نسبت بدان ها کوتاهی کرده ااند، شهادت و گواهی می دهند.
بر اساس فرموده رسول خدا(صلی الله علیه و سلم) خیانت در امانت از نشانه های قیامت می باشد، ایشان فرموده اند: هرگاه دیدی که در امانت دست درازی شد، منتظر قیامت باش.

امانت به عنوان یک اصل و جوهره درتمام عبادات ریشه دارد، به نحوی که در تمام عبادات از قبیل نماز و طهارت و سایر عبادات یافت می شود. هر بنده نسبت به رعایت حقوق سایر بندگان خدا امین هست و اگر در معامله خیانت کرد یا حق آنها را ازبین برد و پایمال نمود، خیانت در امانت کرده است. و در قیامت برای فرد خائن پرچمی داده می شود که او را در جلوی چشم تمام مخلوقات خداوند رسوا کرده و شرمسار می سازد. پیامبر فرموده اند: برای هر خیانتکار در قیامت پرچمی هست و پرچم هر کسی به اندازه خیانتش بلند کرده می شود. وای چه رسوایی بدی.

عدم پایبندی به امانتداری در قیامت برای انسان رسوایی و شرمساری بدنبال دارد، امام مسلم از حضرت ابوذر(رضی الله عنه) نقل کرده که ایشان به پیامبر(صلی الله علیه و سلم) گفتند: رسول خدا! چرا من را به عنوان فرماندار جایی تعیین نمی نمایید؟ ابوذر می گوید: پیامبر(صلی الله علیه و سلم) به شانه ام زدند و  فرمودند: ای ابوذر تو فرد ضعیفی هستی. این امانت هست. و در قیامت برای صاحبش ندامت وشرمساری در پی دارد. مگر کسی که به حق آن را بگیرد و حق آن را ادا نماید.
از حضرت عمر(رضی الله عنه) نقل شده: نماز و روزه کسی شما را نفریبد. بلکه معیار شناخت هر کس در این هست که به وقت سخن گفتن راست بگوید و امانت را به صاحبش بازگرداند. از حضرت ابن عباس نقل شده که گفته اند: خداوند برای فرد فقیر و غنی این اجازه را نداده تا امانت را نزد خود نگهدارند.
دوست من سعی کن این گفته را درخودت پیاده سازی
من امانت را ادا می کنم و در آن خیانت نمی کنم . چرا که فرد خائن بر مسیری گامزن هست.

منبع: اسلام وب

مترجم: عصمت اله تیموری