پیامبر گرامیمان (ص) به ما یاد آوری کرده که بازارها نزد خداوند خطرناکترین مکان ها هستند ، ایشان فرمودند: محبوب ترین مکان ها نزد خداوند مساجد و منفورترین مکان ها بازارها هستند. برای همین در این مقاله مختصر کوشیده ایم که مهم ترین آدابی که خدا و رسولش در باب معاملات و حضور در بازارها […]

پیامبر گرامیمان (ص) به ما یاد آوری کرده که بازارها نزد خداوند خطرناکترین مکان ها هستند ، ایشان فرمودند: محبوب ترین مکان ها نزد خداوند مساجد و منفورترین مکان ها بازارها هستند.

برای همین در این مقاله مختصر کوشیده ایم که مهم ترین آدابی که خدا و رسولش در باب معاملات و حضور در بازارها برای مومنان وضع نموده اند را یادآوری کنم، تا ما مسلمانان هنگام حضور در بازار امور منکر و حرام را مرتکب نشویم و تجارت کساد ناپذیر را برای آخرتمان دست و پا کنیم.
مالک بن دینار فرمودند: به عیادت مرد همسایه ام که در حال مرگ بود رفتم، دیدم او در حال احتضار می گوید: دو کوه آتش، دو کوه آتش!

بعد از مدتی که مرد به خود آمد به او گفتم: ای مرد این چیست که می گویی؟ جواب داد: ای ابا یحیی(مالک) من دو پیمانه ی وزن کردن و کشیدن داشتم یکی ویژه خرید که سنگین بود و دیگری ویژه فروش که سبک و کم وزن بود ، هرگاه چیزی می خریدم آن پیمانه را که سنگینی و وزن بیشتری داشت را بر ترازو می گذاشتم ولی هرگاه چیزی را می فروختم  از دیگر وزنه که سبک بود استفاده می نمودم !

 مالک بن دینار می گوید: از جا برخاستم تا آن دو پیمانه را بهم زدم ، مرد گفت: ای مالک هر اندازه آن دو را به هم بزنی باز مشکل من سخت تر خواهد شد! در این حالت مرد فوت شد.
یکی از بزرگان می گوید: بر مریضی که در حالت مرگ بود وارد شدم ، شهادتین را به او تلقین کردم ولی زبانش بدان نطق نمی کرد. وقتی به هوش آمد از او پرسیدم چرا شهادتین را نمی گفتی؟ گفت: ترازویی را بر دهانم گذاشته بودند، مرا از نطق به شهادتین منع می کرد، به او گفتم آیا کم فروشی می کردی؟ جواب داد: به خدا قسم نه، ولی وقتی چیزی را وزن می کردم عجله داشتم و نمی گذاشتم دو کفه ترازو با هم جفت شوند.

 این حال کسی است که ترازویش دقیق نیست ، پس حال آن کس که کم فروشی می کند چه گونه خواهد بود؟ حال آنکه در ترازو دزدی می کند چگونه می باشد ؟!

 به راستی این کار دزدی و خیانت و حرام خواری است، خداوند کسی را که چنین کند به آتش جهنم وعده داده است، جهنمی که کوه های سخت و محکم دنیا را به راحتی ذوب می کند.

 نافع می گوید: ابن عمر(رض) از کنار فروشنده ای می گذشت به او گفت: پرهیزکار باش و در ترازو و وزن کردن دقت کن و وفادار باش، به راستی که کم فروشان در صحرای محشر تا لاله گوش هایشان در عرق خود فرو می روند، تاجر بی انصاف حالش چنین است که در خرید پارچه جهت متراژ دستش را تمام و کمال می کشد و تند میکشد و در وقت فروش دستش را شل می کند.

مهم ترین آداب بازار
۱- زود خارج شدن از بازارها: بی شک بازارها مکان هایی هستند که شیطان پرچم خود را در آن ها برافراشته است ومیدانی است که غلامان حلقه به گوش شیطان در آن پرسه می زنند پس باید با عجله از آن خارج شد.

 پیامبر(ص) می فرماید: سعی کن اولین کسی نباشی که به بازار وارد می شود و آخرین نفر هم نباشی که  از آن خارج می شود ؛ چرا که به حقیقت بازار محل حضور شیطان است و شیطان در آنجا پرچم زده است؛ در بازارها معصیت و گناه به وفور صورت می گیرد و کار خوب و حسنات کمتر درآن انجام می شود، لهو و سهو درآن بسیار است و غفلت و لغو و کلک و حق پوشی و دروغ و هتک حرمت و فواحش و فجور همه و همه در آن یافت می شود.
۲- تجارتی پر از منفعت در بدترین و مورد غضب ترین نقطه زمین:

 برای اینکه یک میلیون حسنه را کسب و یک میلیون گناه از شما پاک شود، به توصیه رسول الله(ص) عمل کن و این ذکر را هنگام حضور در بازار تکرار کن ؛ پیامبر(ص) می فرماید: اگر کسی داخل بازار شد، بگوید:« لا اله الا الله وحده لا شریک له له الملک و له الحمد و هو علی کل شی قدیر» خداوند یک میلیون ثواب را برایش می نویسد و یک میلیون گناه را از او محو پاک می کند.
پس اگراز چنین ذاکرانی باشی این اجر عظیم را نصیب خودت کرده ای.

۳- عدم حضور زنان مسلمان در بازار مگر به اندازه ضرورت:
در بازارها زنان خانواده ات را مگر در صورت نیاز همراه خود نداشته باشید چون وظیفه اصلی زنان مسلمان در خانه است  و نباید این محل مقدس کاریشان را رها نمایند مگر به اندازه ی ضرورت و نیاز ؛ البته خواهران مسلمان و مومن می توانند برای رفع نیازهای ضروری خود از خانه خارج شوند ولی نه اینگونه که امروزه مشاهده می کنیم طوری که زنان برای دیگران به فتنه ای خطرناک مبدل شده اند ، بدانید که گرگ ها در لباس آدمیان منتظر اندکه شکار مناسبی همچون زنان دست و پا بسته را شکار نمایند !

۴- برای حضور زن در بازار همراهی یکی از محارم و مراعات و پایبند بودن به حجاب شرعی الزامی است.
خود و خانواده ات را از آتش جهنم محفوظ بدار. خداوند در قرآن کریم می فرماید: ای مومنان خود و خانواده خویش را از آتش دوزخی که افروزنده آن انسان ها و سنگ ها هستند برکنار دارید. از خدا، درآنچه به ایشان دستور داده است نافرمانی نمی کنند و همان چیزی را انجام می دهند که بدان مأمور شده اند. تحریم آیه ی ۶
مطمئناً کسی که اهل بیتش را ضایع بگرداند مرتکب گناه بزرگی شده است.
پیامبر(ص) می فرماید: این گناه برای به هلاکت رسیدن فرد کافی است که یکی از اهل بیتش را ضایع بگرداند.
شایسته نیست کسانی را اسوه زندگی خود گردانی که غیرت خود را از دست داده اند، کسانی که همراه همسر و یا خواهر خود به بازار می روند در حالی که حجاب را مراعات نمی کنند و جمال و زیبایی های خود را در معرض دید نامحرم قرار می دهند و با نامحرمان نگاه ها و لبخند های خائنانه رد و بدل می کنند.

۵- از غوغا و بلوای بازارها دوری کن:

 در امورات و خرید های که حضور همسر و یا یکی از محارم لازم نیست، از بردن آنها به بازار پرهیز کن و یا اجناسی که گران قیمت هستند و تکالیف را زیاد می کنند و یا در خرید کالاهایی که خطر را به منزل وارد می کنند خودداری کن .

 به وصیت نبی اکرم (ص) عمل کن که فرموده است: از بلوا و غوغای بازارها بپرهیزید. یعنی از اختلاط و منازعات و بلند کردن صدا و فتنه ها و آشوب های موجود در آن پرهیز کنید.

۶- اگر مشتری یا فروشنده بودی دیدگانت را از نظر حرام و چشم چرانی به دور بدار، زنی که بر تو حرام است را نگاه مکن و مراقب نگاهت باش چون خداوند تو را می بیند و تو را مراقبت می کند و از خداوند باید شرم داشت چونه به همه احوال داناست و هیچ چیز بر او پوشیده نیست و از رگ گردن به ما نزدیکتر است.
خداوند می فرماید:( به مومنان بگو چشمان خود را فرو گیرند و عورت های خویش را مصون دارند، این برای ایشان زیبنده تر و محترمانه تر است، بی گمان خداوند از آنچه انجام می دهند آگاه است.) نور آیه ی ۳۰
از جریر بن عبدالله روایت است که گفت: از نبی اکرم درباره نگاه ناگهانی به نامحرم سوال کردم، مرا فرمود که از آن خودداری کنم و تکرار نکنم.
بریده نقل می کند که رسول الله (ص) به علی توصیه فرمودند: ای علی به دنبال نگاه اول به نامحرم ، دیگر نگاه مکن و آن را تکرار مکن چون اولی برای توست ولی دومی از آن تو نیست.

۷- چیزهای که مردم در بازارها به نسبت آن سهل انگار هستند قضیه معاملات است.
ابن عیثمین (رح) می گوید: بدان که معامله در اسلام مبنایش بردو چیز است: صدق و بیان. انسان در معامله باید صادق باشد و آنچه را که باید بیان کند بگوید.
پیامبر اکرم(ص) می فرماید: طرفین معامله مادامی که از هم جدا نشده اند، مختارند ولی اگر از هم جدا شدند مادامی که در معامله صدق و بیان داشته اند، خداوند در معامله شان برکت قرار می دهد ولی اگر از اهل دروغ و کتمان واقعیت بودند برکت از معامله آن ها برداشته خواهد شد.

از صورت های محرم معامله:
 الف) دروغ در معامله: مثلاً بگوید این کالا را ده هزار خریدم ولی آن را با هشت هزار خریده باشد. این دروغ گفتن چون قیمت را با دروغ بالا برده است و یا به دروغ جنس و کالا را خوب و از نوع بهتر معرفی می کند و در مارک آن دروغ بگوید، بی شک چنین رفتاری برکت را از معامله دور می سازد.

ب)دومین عامل حرام در معامله کتمان عیوب مورد معامله باشد. از عیوب کالا با خبر است ولی با دروغ به مشتری می گوید من این کالا را با همه عیب و سلامتی اش به شما می فروشم در حالی که از عیب با خبر است ولی غش می کند. پیامبر اسلام (ص) می فرماید: هر کس اهل غش و فریب در معامله باشد از ما نیست .
از مصادیق غش و فریب در معامله مخلوط کردن خوب و بد انواع میوه و سبزیجات و گوشت و اجناس دیگر می باشد که آن هم مشمل فرموده رسول اکرم می باشد که این رفتار چنین کسی را از دایره ی امت رسول الله(ص) خارج می سازد.
در آخر ای برادر مسلمانم بیا تا کمی با خودمان بیاندیشیم؟! درسال گذشته کسانی با ما درقید حیات بودند که امسال در گور و در گرو اعمال خود هستند و توانایی پاک کردن گناهی را از خود ندارند و نمی توانند حسنه ای به پرونده حسنات خود بیافزایند، آنچه آنان امروز بدان مبتلا شده اند ما نیز بدان مبتلا خواهیم شد و مرگ را در می یابیم، پس سزاوار است خود را محاسبه کنیم و قبل ازآنکه از دستمان خارج شود نفس خود را نجات دهیم. هرکس طعم مرگ را چشیده از عملکرد خود نادم و پشیمان گشته، از منظر کسب احسان پشیمان شده که چرا بیشتر از این ها اهل احسان و نیکی نبوده و از گناهان خود نادم است که چرا توبه نکرده و جبران مفات ننموده است.

پس تا فرصت داریم گذشته ها را جبران کنیم، اگرحق و مال کسی را ضایع کرده ایم آن را باز پس داده و حلالیت بطلبیم.
تا زنده هستیم همه چیز در دست ماست و اگر بر نفس خود از حدود خدایی خروج کرده ایم بین خود و خدایمان صلح و آشتی برقرار سازیم و تا دیر نشده است خود را نجات دهیم.
خداوند همه ما را به راه راست و عاقبتی نیکو رهنمون سازد. آمین یا رب العالمین
محمد سعید المعضادی – ترجمه : محمود خالدی زاده
منبع: سوزی محراب