دهه آخر رمضان را می‌توان پایان یک دوره تربیت ایمانی و عبادات‌های قلبی و جسمی تلقی کرد. از همین‌رو فرد مسلمانان باید با انجام اعمال ایمانی و خیر نهایت بهره را از این فرصت ببرد.

ماه مبارک رمضان توشۀ روحانی و معنوی ویژه‌ای بشمار می‌رود که خداوند نصیب مسلمانان کرده است.

دهه آخر رمضان را می‌توان پایان یک دوره تربیت ایمانی و عبادات‌های قلبی و جسمی تلقی کرد. از همین‌رو فرد مسلمانان باید با انجام اعمال ایمانی و خیر نهایت بهره را از این فرصت ببرد.

این ده روز به سبب برکات و رحماتی که دارد، از جمله امتیازهای خاصی‌ست که خداوند متعال برای این امت ارزانی نموده است.

در ذیل چند نمونه از اعمال فردی و اجتماعی که انسان می‌تواند در این ده روز انجام دهد ذکر می‌شود، امید‌ست چراغ راهی برای چند روزه باقی مانده رمضان گردد.

زیاد نماز خواندن:  

بر فرد مسلمان لازم است تا به نمازهای فرض‌اش پایبند باشد و تلاش کند تا هر کدام را در وقتش و با جماعت بجای آورد. و اعمال خیری از قبیل دادن جواب اذان و دعای بین اذان و اقامه را فراموش نکند. همچنین نسبت به نماز خانواده و فرزندانش حساس باشد و به تشویق آنها اهتمام ورزد. نیز به سنت‌های رواتب پایبند باشد. در حدیثی از نبی رحمت- صلی الله علیه و علی آله و سلّم- نقل شده که فرمودند: هر کس که به دوازده رکعت نماز در طول شبانه روز پایبند باشد، برایش خانه‌ای در بهشت ساخته می‌شود.

نماز تراویح:

زیبنده هست در این دهۀ پایانی بر اقامه نماز تروایح تلاش بیشتری بکند و هر قدر که برایش مقدر است در آن قرآن بخواند. چرا که یکی از بهترین عبادت‌ها در این دهه، بیشتر ایستادن در محضر خدا است.

نماز تهجد:

سعی شود، حتما چند رکعتی نماز تهجد بخواند، یکی از روش‌های صالحین این امت بالاخص صحابه – رضی الله عنهم اجمعین- این بود که به نماز تهجد پایبند بودند. به نحوی که متصل بعد از تراویح به نماز تهجد می‌ایستادند و تا سحر این کارشان ادامه داشت.

زیاد دعا کردن:

یکی از مهم‌ترین کارهایی که انسان مؤمن باید در این ماه بدان بپردازد، این ‌است که در این شب و روزها زیاد دعا کند. دعا در این زمان بیشتر قبول می‌شود. از نعمان بن بشیر روایت شده که رسول خدا – صلی الله علیه و علی آله و سلّم-  فرمودند: دعا عبادت است.

بین اذان و اقامه زمان مناسبی برای دعا کردن است. در حدیثی رسول خدا- صلی الله علیه و علی آله و سلّم- فرمودند: دعای بین اذان و اقامه رد نمی‌شود. حال این انسان مؤمن است که باید این وقت پربها را دریابد.  و یا دعا کردن بعد از نمازها، دعا در وقت سحر و افطار، دعا بعد از تلاوت قرآن و…

در سجده نیز زیاد دعا کند، چرا که حالت سجده نزدیک‌ترین حالت بین بنده و خدا است. 

تلاوت قرآن:

یکی از دیگر کارهای نیک، تلاوت قرآن است. انسان مؤمن می‌تواند با تلاوت قرآن و یا گوش فرا دادن بدان و تدبّر و مطالعه در آن، بهره بیشتری از این دریای رحمت ببرد. احادیث زیادی در این زمینه از نبی رحمت – صلی الله علیه و علی آله و سلّم- روایت شده است. 

 صدقه دادن:

 یکی از کارهای خیری که باید بدان توجه زیادی شود، صدقه دادن است. در آیات زیادی خداوند صدقه دادن و انفاق در راه خیر را از جمله صفات اهل ایمان برشمرده است. خداوند می‌فرماید: «الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ بِاللَّيْلِ وَالنَّهَارِ سِرًّا وَعَلَانِيَةً فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ» «کسانی که دارائی خود را در شب و روز (و در همه‌ی اوضاع و احوال) و به گونه‌ی پنهان و آشکار می‌بخشند، مزدشان نزد پروردگارشان (محفوظ) است و نه ترسی بر آنان است و نه ایشان اندوهگین خواهند شد» [البقرة: 274]

ذکر نمودن:

ذکر و یاد خدا از جمله کارهایی است که فرد مؤمن بدان تعلق خاطر زیادی دارد و تلاش انسان مؤمن باید به سمت و سویی باشد که از این منبع خیر سهم بیشتری از آنِ خود نماید. چنانکه رسول خدا- صلی الله علیه و علی آله و سلّم- در حدیثی صحابه و امت خود را وصیت نمودند: «زبانت همیشه به‌یاد خدا تر و تازه باشد.»

دریافتن شب قدر:

از جملۀ بزرگترین کارها در این دهه، دریافتن شب قدر است، شبی که نزد خدا از هزار ماه ارزش بیشتری دارد. روایتی در کتاب موطاء از مالک بن انس- رحمه الله – نقل شده که فرمود: پیامبر- صلی الله علیه و علی آله و سلّم- عمر امت‌های پیشین را بیان می‌داشتند، به ذهن ایشان چنین آمد که عمر امتیان ایشان از عمر امت‌های گذشته کوتاه‌تر است و نمی‌توانند عمل زیادی انجام دهند، به همین خاطر خداوند شب قدر را بدیشان ارزانی کرد که بهتر از هزار ماه است. و در روایتی بیان شده که رسول خدا- صلی الله علیه و علی آله و سلّم- فرمودند: در این شب از خدا طلب عفو کنید و این دعا را  بخوانید:  «اللهم إنك عفو كريم تحب العفو فاعف عني» 

اعمال اجتماعی:

برخی بر این تصور هستند که رمضان فقط زمان انجام کارهای فردی از قبیل نماز و روزه و ذکر و … است، در حالی که کارهای اجتماعی زیادی وجود دارد که می‌توان با انجام آنها در تمام فصول سال بالاخص در ماه مبارک رمضان و بصورت ویژه در این دهۀ پایانی، رحمات و برکات بیشتری را از آن خود نمود.

در بُعد عبادت‌های اجتماعی نیز چند کار به صورت نمونه برشمرده می‌شود:

افطاری دادن روزه‌داران و گرسنگان:

فرد مسلمان می‌توان در این دهه با غذا و افطاری دادن به روزه‌داران و سایر گرسنگان، روحی تازه در کالبد ایمانی خود بدمد. در حدیثی رسول خدا- صلی الله علیه و علی آله و سلّم- فرمودند: «هر کس روزه‌داری را غذا بدهد به او نیز مثل پاداش روزه دار داده می‌شود بدون اینکه از پاداش روزه‌دار چیزی کاسته شود.»

صله رحم:

فرد مؤمن می‌تواند در این ماه به هر طریقی که شده با دیدار و یا تماس تلفنی با خویشاوندان خود جویای احوال آنها شده و صله رحم را بجای آورد.

خدمت به دیگران: 

عبادت‌های اجتماعی ازجمله مواردی هستند که باعث تقرب انسان به درگاه خدا می‌گردند، عبادت‌هایی از قبیل کمک به هم‌نوع خود به هر طریقی که شده است. انسان می‌تواند به روش‌های مختلفی به هم‌نوعان خود کمک کند؛ روش‌هایی همچون غدا دادن به نیازمندان، گره گشایی از کار افراد جامعه، برداشتن مانعی از جلو راه مردم و… هر قدم خیری در این ماه، اجر و پاداش چند برابر دارد. در احادیث زیادی رسول اکرم- صلی الله علیه و علی آله و سلّم- در زمینۀ کمک به مسلمان و همنوع تشویق نموده‌اند. در روایتی فرموده‌اند: هر کس گرهی از کار مسلمانی بگشاید خداوند مشکلی از مشکلاتش را در قیامت حل می‌کند. 

کمک به حیوانات:

برخی کمک به حیوانات و غذا و آب‌دادن به آن‌ها را کار عبثی پنداشته و حتی گاهی کسانی را که مبادرت به انجام چنین کارهایی می‌کنند، مورد استهزاء و تمسخر قرار می‌دهند، در حالی که حیوانات هم مخلوقات خداوند هستند، قطعا هرگونه خدمت به آنها و برطرف کردن نیازشان، نزد خدا پاداش زیادی دارد.

در پایان از خداوند متعال می‌خواهم تا به همه توفیق بیش از پیش عطا کند و اعمال و کارهای ما را در هر زمینه‌ای  که هست، خالصانه برای خودش بگرداند و نعمت ایمان و عمل خیر را بر ما مستدام بدارد.

منبع: اسلام آنلاین

ترجمه: انواروب (با تلخیص و تصرف)