ابوالحارث لیث بن سعد بن عبدالرحمن، فقیه و محدث و امام و پیشوا در مصر بود. لیث، اصلا ایرانی و ظاهرا اصفهانی بود و از موالی قیس بن رفاعه. تولد او به سال 93 یا 94 هـ ق، در قلقشنده که 3 فرسخ با قاهره فاصله دارد، بوده است. از اساتید او می توان به […]

ابوالحارث لیث بن سعد بن عبدالرحمن، فقیه و محدث و امام و پیشوا در مصر بود.

لیث، اصلا ایرانی و ظاهرا اصفهانی بود و از موالی قیس بن رفاعه. تولد او به سال 93 یا 94 هـ ق، در قلقشنده که 3 فرسخ با قاهره فاصله دارد، بوده است.

از اساتید او می توان به عطاء بن أبي رباح ، ابن أبي مليكة ، نافعا العمري ، سعيد بن أبي سعيد المقبري ، ابن شهاب الزهري ، عبيد الله بن أبي جعفر ، و… اشاره کرد.

وی شاگردان زیادی داشت از جمله: ابن عجلان شيخه ، ابن لهيعة ، ابن مبارك ، عطاف بن خالد ، سعيد بن شرحبيل و…

لیث در مصر قاضی بود و مورد اطمینان مردم، و مصریان تابع فتوای او بودند. به گفته امام شافعی، او از “امام مالک بن انس” امام مالکی ها، اعلم و فقیه تر بود ولی مردم ارزش او را ندانستند. روزی نزد “ابن وهب” مسائل لیث خوانده شد، مردی که آنجا بود گفت: چقدر لیث این مسائل را نیک گفته، گویا از مالک شنیده است. ابن وهب رو کرد به آن مرد گفت: مالک از لیث شنیده، به خدا قسم هیچکس را از لیث بن سعد، فقیه تر ندیدم. وی بسیار سخی و کریم بود، هر سال درآمد او 5000 دینار بود که تمام آن را خرج میکرد و می بخشید.

می گویند: یکبار “امام مالک” طبقی از خرما برای او هدیه داد، او آن طبق را پر از طلا کرد و برگرداند. نقل است که یکبار هم برای دوستان خود در پالوده، دینارها گذاشت تا آنها بخورند و به علم مشغول باشند.

حافظ أبو نعيم می نویسد:لیث از تمام اهل مصر فقیه تر و عالم تر بود به گونه ای که تمام مصریان در امور دینی و شرعی و قضایی خود به او رجوع می کردند، منصور خلیفه اموی می خواست او را والی خود در مصر قرار دهد، اما او نپذیرفت.

وی در بیست سالگی به حج رفت و از نافع غلام “ابن عمر” حدیث شنید. لیث بن سعد در روز 5 شنبه ماه شعبان سال 175 هـ ق در مصر وفات کرد. در روز جمعه در قرافه صغری، بعد از آنکه موسی بن عیسی بر او نماز گزارد، دفن شد، او را “لیث بن سعد اصفهانی” و نیز “لیث بن سعد فهمی” می گویند.