عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ، قَالَ: قَالَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا هَذِهِ الْأَضَاحِيُّ؟ قَالَ: «سُنَّةُ أَبِيكُمْ إِبْرَاهِيمَ» قَالُوا: فَمَا لَنَا فِيهَا يَا رَسُولَ اللَّهِ؟ قَالَ: «بِكُلِّ شَعَرَةٍ، حَسَنَةٌ» قَالُوا: ” فَالصُّوفُ؟ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ: «بِكُلِّ شَعَرَةٍ مِنَ الصُّوفِ، حَسَنَةٌ» ” اصحاب رسول الله صلی الله علیه وسلم ازآن […]

عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ، قَالَ: قَالَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا هَذِهِ الْأَضَاحِيُّ؟ قَالَ: «سُنَّةُ أَبِيكُمْ إِبْرَاهِيمَ» قَالُوا: فَمَا لَنَا فِيهَا يَا رَسُولَ اللَّهِ؟ قَالَ: «بِكُلِّ شَعَرَةٍ، حَسَنَةٌ» قَالُوا: ” فَالصُّوفُ؟ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ: «بِكُلِّ شَعَرَةٍ مِنَ الصُّوفِ، حَسَنَةٌ»

” اصحاب رسول الله صلی الله علیه وسلم ازآن حضـرت پرسیدند که ایــن قربانی ها چیست ؟ ایشان فرمودند : قربانی سنت وروش پدرتان ابراهیــــــم می باشد، اصحاب پرسیدند برای ما در آن چه فایده ای است ؟ ایشان فرمودند : در مقابل هر موی آن برای شما نیکی می باشد، اصحاب دوباره پرسیدند در مقابل پشم آن چه ؟ آن حضرت فرمودند : درمقابل هر موی پشم آن نیز نیکی می باشد.

 

قربانی وحکم شرعی آن:  قربانی درلغت به حیوانی گفته می شود که در ایام قربانی ذبح شود و شرعا به ذبح کردن حیوانات مخصوص (شتر، گاو، گاو میش ، میش و بز) به نیت ثواب در ایام قربانی گفته می شود. قربانی از شعائر اسلام بوده و رسول اکرم صلی الله علیه وسلم نیز بعد از هجرت در طول ایامی که در مدینه منوره بودند هر سال  این عبادت مهم را انجام می دادند لذا در نزد جمهور علمای اسلام قربانی بر هر مسلمان (مرد و زن )عاقل، بالغ و مقیمی که مالک نصابی باشد واجب می باشد. بنابراین بر دیوانه ، کودک ، ومسافر قربانی لازم نیست.

نصاب قربانی: بر شخصی که مالک 479/87 گرم طلا یا معادل قیمت آن ازپول نقد یا مال تجارت یا وسایل خانه که از نیازهای اصلی وضروریات انسانی نباشد قربانی واجب است. ضمنا بیش از سه دست لباس، رادیو، تلویزیون مبل و…در حوائج اصلی داخل نمی باشد و قیمت آنها نیز محسوب می شود.

ü شخص مقروض  بعد از ادا کردن قرض اگرصاحب نصاب باقی ماند، قربانی بر او واجب و در غیر اینصورت واجب نیست  .

ü خانم ها در وجوب قربانی با مردها برابرند و اگر صاحب نصاب هستند بر آنها قربانی واجب است و شوهر می تواند با اجازه گرفتن از طرف زن از مال وی قربانی نماید.

ü سوال : خانم ها معمولا صاحب نصاب نیستند اما اگرشوهر مهریه آنها را بپردازد صاحب نصاب می شوند آیا قربانی بر آنها قبل از دریافت مهریه واجب است ؟ 

جواب : این  مسئله سه صورت دارد 1- مهر معجل باشد و شوهر ثروتمند 2-  مهر معجل باشد و شوهر فقیر  3- مهرمؤجل باشد  خواه شوهر فقیر باشد یا غنی. فقط در صورت اول بر زن قربانی واجب است ، در صورت دوم و سوم واجب نیست .

قربانی و وجوب آن در هر سال:قربانی برای شخصی که صاحب نصاب است هر سال مانند زکات واجب است البته برای وجوب قربانی حولان حول شرط نیست ، کسی که قربانی بر او واجب بوده وتاکنون انجام نداده باید به خاطر قربانی نکردن در سالهای گذشته از خداوند طلب مغفرت نماید و به ازای هر سال، قیمت قربانی را صدقه کند.

ایام قربانی: ایام قربانی سه روزمی باشد  که از صبح روز دهم ذی الحجه شروع وتا غروب دوازدهم ذی الحجه ادامه دارد . در شب این ایام، نیز قربانی  جایزمی باشد گر چه در روز بهتر است. در شهری که نماز عید خوانده می شود قبل از نماز بالاتفاق قربانی جائز نیست البته در روستایی که نماز عید خوانده نمی شود بعد از طلوع، قربانی جائز می باشد. قربانی در روز دهم افضل وپس از آن یازدهم و دوازدهم می باشد .البته اگر بنا بر عذری در روز اول نماز عید خوانده نشد مسلمانان می توانند در همان روزبعد از زوال خورشید قربانی کنند .

روزه گرفتن در روز عید قربان : روز گرفتن در این روز حرام می باشد ، البته سنت در این روز این است که قبل از قربانی کردن چیزی نخورد و خوردن خود را با گوشت قربانی شروع نماید.

سن حیوان قربانی:حیواناتی که می توانیم در ایام نحر قربانی کنیم عبارتند از : شتر، گاو، گاومیش ، میش وبز. سن معتبر در قربانی شتر پنج سال ، در گاو و گاو میش دو سال ودر میش و بز یکسال می باشد ودرصورتی که یک روز هم از سن مذکور کمتر باشد قربانی جایز نیست ، البته گوسفندی (میش) که شش ماه و بالاتر دارد  وبدلیل چاقی  یکسال بنظر می رسد برای قربانی ایرادی ندارد .

عیوبی که مانع جواز قربانی است: شکستگی شاخ حیوان ازریشه، کوری، یک چشم داشتن، لنگ بودن به مقداری که نتواند به خودی خود به قربانگاه برود، بسیاروسخت مریض بودن، قطع شدن هر دو گوش یا دم بصورت کامل، مادرزادی یک یا دو گوش نداشتن، قطع بودن یک سوم یا بیشتر ازهر عضوحیوان، بینی نداشتن، پستان نداشتن، قطع بودن زبان به اندازه ای که نتواند علف بخورد، دیوانگی در حدی که برای حیوان چریدن و علف خوردن مشکل باشد، قطع بودن یکی از چهار دست و پای حیوان.

قربانی و شرکاء: در شتر، گاو وگاومیش هفت نفر می توانند شریک شوند، اگر کمتر از هفت نفر مثلا پنج یا شش نفر هم شریک بودند اشکالی ندارد اما اگر هشت نفر شریک شدند قربانی هیچ یک جایز نمی باشد. ضمنا باید نیت تمام شرکاء ثواب و عبادت باشد لذا اگر نیت یکی گوشت خوردن باشد، قربانی هیچ یک درست نیست. گوشت نباید بین شرکاء تخمینی تقسیم شود بلکه باید عادلانه وبه صورت مساوی انجام گیرد، البته اگر در سهم بعضی کله پاچه، جگر و… گذاشته شود  کم و بیش یا تقسیم تخمینی اشکالی ندارد.

مصارف گوشت و پوست قربانی:بهتر اینست که گوشت قربانی به سه قسمت تقسیم شود یکی برای خودش و یکی برای اقرباء و خویشاوندان اگر چه غنی باشند و دیگری برای فقراء و نیازمندان

و در صورت نیاز و عیال دار بودن می تواند همه گوشت را نگه دارد ونیزمی تواند پوست قربانی را خودش استعمال کند یا هدیه بدهد ( به غنی و فقیر) اما اگر گوشت، پوست، کله پاچه و … را فروخت پول آن را باید صدقه نماید و در اینصورت مستحق آن فقط فقراء می باشند ضمنا مزد قصاب نیز نباید از پوست و گوشت و اجزاء قربانی داده شود.

 پولی که از فروختن پوست قربانی بدست آمده، پرداخت حقوق استاد مدرسه و امام مسجد و تعمیر مساجد و مدارس از آن جایزنیست.

 یکی از آداب قربانی اینست که شخصی که اراده  قربانی دارد بعد از طلوع ماه ذی الحجه موی سر و غیره را دورننماید و ناخن ها را کوتاه نکند. بشرطی که مدت 40 روز سپری نشده باشد زیرا اگر چهل روز گذشته باشد دور کردن موهای زاید و کوتاه کردن ناخن واجب می باشد.

دارالإفتاء حوزه علمیه انوار العلوم خیرآباد تایباد   

 

پوستر احکام قربانی را از اینجا دانلود نمایید