جامعه زمانی می‌تواند مسیر درستی را بپیماید که افراد به خواسته‌ها، عقاید و باورهای یکدیگر احترام بگذارند. تنها در این صورت است که می‌توانند بر ناملایمات پیروز شوند. اما اگر هر گروه، طیف یا قشری ساز خود را بزند، بی‌تردید جامعه دچار تشتّت و ازهم‌گسیختگی می‌شود.

همزیستی و مدارا یکی از ابتدایی‌ترین لازمه‌های زندگی اجتماعی است. به گفته حافظ علیه‌الرحمه:
آسایش دو گیتی تفسیر این دو حرف است /
با دوستان مروّت، با دشمنان مدارا

جامعه زمانی می‌تواند مسیر درستی را بپیماید که افراد به خواسته‌ها، عقاید و باورهای یکدیگر احترام بگذارند. تنها در این صورت است که می‌توانند بر ناملایمات پیروز شوند. اما اگر هر گروه، طیف یا قشری ساز خود را بزند، بی‌تردید جامعه دچار تشتّت و ازهم‌گسیختگی می‌شود.

با وجود این‌همه تأکید خردمندان دینی و اجتماعی بر بی‌توجهی به اختلافات و تمرکز بر مشترکات، گاه انسان‌های بیمارگونه‌ای با تصمیمات یا گفتارهای خود، روان انسان را می‌آزارند.

مهدی دهقان، مجسمه‌ساز مشهور ایران، در برنامه‌ی «ساطور» نکته‌ای بیان داشت که نشان می‌دهد هنوز لایه‌هایی از تعصب و دوگانگی‌نگری در میان برخی تصمیم‌گیران وجود دارد. هنوز کسانی هستند که به ظاهر دلسوزند، اما در باطن درنده‌خو، و همچنان عده‌ای جامعه را به خودی و غیرخودی تقسیم می‌کنند.

آقای دهقان محمدی که مجسمه‌ی سعدی علیه‌الرحمه را ساخته است، می‌گوید:
«درباره‌ی مجسمه‌ی سعدی باید بگویم نمی‌خواستند آن را نصب کنند، چون یکی آمده بود گفته بود طبق اسناد این شاعر سنی است. آن فرد هم شخص بسیار مهمی بود!»
جای ننگ است که در چنین عصر و زمانه‌ای هنوز انسان به جهان و پیرامون خود از منظر دوگانگی بنگرد، و نازیباتر از آن، این‌که به مفاخر ملی از چنین دیدگاهی نگاه کنیم.
سعدی کسی نیست که بتوان به‌سادگی درباره‌ی شخصیت و تأثیرگذاری او در زبان فارسی سخن گفت. جامعه و فرهنگ ما وام‌دار سعدی بوده و هست.

مقام معظم رهبری در مورد منزلت و جایگاه سعدی می‌فرماید:
«بی‌شک، سعدی یکی از پایه‌های بنای استوار ادب فارسی است و محصول شعر و نثر او، یکی از برازنده‌ترین اندام‌های پیکره‌ی شکوهمند فرهنگ کنونی ما را تشکیل می‌دهد. امروز می‌توان زیباترین گل‌های اندیشه‌ی بشری را در گلستان مصفای نظم و نثر او جست‌وجو کرد. شعر و نثر این جهان‌دیده‌ی انسان‌شناس صادق، همواره پیامی را با خود حمل کرده است؛ یا از منبع وحی و گنجینه‌ی قرآن و حدیث، و یا از پرتو دل و احساس صاف و پاک خود او. شیوه‌ی سخن بی‌تکلّف و شفاف او نیز امتیاز دیگر این آموزگار بزرگِ مردمی و محبت است… بسیارند آنان که در هر دو قلمرو نظم و نثر تاخته‌اند، امّا فقط سعدی است که شعری روان چون نثر و نثری آهنگین چون شعر پدید آورده و آمیزه‌ای شگفت‌انگیز از مضمون، ترکیب، معنا و لفظ در هر دو عرصه فراهم ساخته است.»

ارنست رنان، زبان‌شناس و تاریخ‌دان فرانسوی نیز درباره‌ی سعدی می‌گوید:
«سعدی واقعاً یکی از نویسندگان ماست. ذوق سلیم و تزلزل‌ناپذیر او، لطف و جذبه‌ای که به روایاتش روح و جان می‌بخشد، و لحن سُخریه‌آمیز و پرعطوفتی که با آن معایب و مفاسد بشریت را گوشزد می‌کند، همه اوصاف نادری است که در نویسندگان شرقی کمتر جمع آمده و او را در نظر ما عزیز می‌دارد.»

دکتر محمدعلی فروغی نیز می‌نویسد:
«سرافرازانه می‌گویم که قوم ایرانی در هر رشته از علم، حکمت، ادب و هنر، فرزندان نامی بسیار پرورانده است؛ ولی اگر جز سعدی کسی دیگر نپرورانده بود، همان یک تن برای جاوید کردن نام ایرانیان بس بود.»

بی‌تردید چنین افرادی با تصمیم‌های مغرضانه‌ی خود نمی‌توانند کوچک‌ترین خطری برای نام و آوازه و منزلت سعدی ایجاد کنند، اما آنچه مایه‌ی نگرانی است، این‌که هنوز ساطور تبعیض و تعصب قربانی می‌گیرد.

  • نویسنده : عصمت الله پورمحمد تیموری