ماه مبارک رمضان از راه رسیده؛ ماه عبادت و بندگی و پالایش دل از گناه. ماهی که رحمت الهی به جوش می‌آید، به‌گونه‌ای که دروازه‌های بهشت بر مؤمنان خوش‌نصیب گشوده می‌شود، دروازه‌های جهنم بسته می‌شود و شیاطین در غل و زنجیرند.
به محض گفتن «ماه رمضان»، اولین چیزی که به ذهن انسان خطور می‌کند، دست کشیدن از خوردن و آشامیدن است؛ در حالی که این تنها بخشی جزئی از حقیقت روزه است و موضوع بسیار گسترده‌تر از این سخن‌هاست. حکمی که الله متعال ما را به آن دستور داده، صرفاً به نخوردن و نیاشامیدن خلاصه نمی‌شود، بلکه دامنه آن فراتر از این‌هاست.
کافی است به پایان آیه مشروعیت روزه نگاهی بیندازیم: «لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ». هدف و نتیجه مطلوب و مورد پسند خداوند سبحان از روزه، تقواست.
بله، مقصد اصلی و بنیادین روزه تقواست. تقوا شالوده و اساس روزه است. تقوا یعنی حضور دائمی خدا در دل؛ و این همان آغاز پالایش قلب و تهذیب اخلاق است. وقتی حضور خدا را همواره حس کنی، هرگز دروغ نمی‌گویی، سخن ناروا و بیهوده بر زبان نمی‌آوری، غیبت و حسادت نمی‌کنی، با نگاه تحقیر به برادرت نمی‌نگری، مراقبی کسی را مسخره نکنی یا طعنه نزنی.
پرهیز از همه این‌ها و هزاران صفت ناپسند دیگر، همان پاکسازی قلب است که نخستین گام تقوا به شمار می‌آید.
در ماه مبارک رمضان، اگر گرسنگی بدون تقوا باشد، روزه بدون اصلاح اخلاق باشد، تلاوت قرآن بدون تدبر باشد، نماز بدون تصفیه دل باشد و شب قدر بدون توبه سپری شود، این «رمضانِ تحمل» است نه «رمضانِ تحول».
به این کلمات هدایت‌بخش نبوی تأمل کن:
«چه بسیار روزه‌داری که از روزه‌اش بهره‌ای جز گرسنگی ندارد، و چه بسیار شب‌زنده‌داری که از قیامش نصیبی جز بی‌خوابی نمی‌برد.» (ابن ماجه ۱۶۹۰)
«هر کس دروغ‌گویی و عمل به باطل را ترک نکند، خداوند نیازی ندارد که او خوردن و نوشیدن خود را ترک کند.» (بخاری ۱۹۰۳)
اما «رمضانِ تحول» یعنی تغییر در ساختار روح؛ تغییر در نگاه، تغییر در زبان، تغییر در عادت‌ها و حتی تغییر در رابطه با خدا.
«تحمل» یعنی فقط گرسنگی کشیدن.
«تحول» یعنی دگرگونی درون.
اکنون انتخاب با شماست؛
می‌خواهید بهره شما از رمضان تنها «تحمل» باشد، یا «تحول» و نقطه‌ای سرنوشت‌ساز در زندگی؟