شبهه: اعراب مسلمان در فتوحات اسلامی، مردان و زنان ایرانی را به بردگی گرفته‌اند.

پاسخ: برای پاسخ به این پرسش، ابتدا باید به یک نکته مهم توجه کنیم:
ما در قرن بیست و یکم، زمانی که برده‌داری طبق قوانین بین‌المللی ممنوع است، به این موضوع می‌پردازیم. به همین دلیل، برده‌داری برای انسان امروزی امری عجیب و غیرقابل‌پذیرش به نظر می‌رسد. اما در دوران ظهور اسلام، گرفتن اسیر در جنگ‌ها امری رایج و پذیرفته‌شده در تمام جوامع آن زمان بود. اسلام نه آغازگر نظام برده‌داری بود و نه مشوق آن، بلکه در دورانی ظهور کرد که برده‌داری یک واقعیت اجتماعی گسترده و ریشه‌دار بود.
برده‌داری مختص یک قوم یا جامعه خاص نبود. همان‌طور که اعراب برده‌داری می‌کردند، سایر اقوام نیز به این عمل می‌پرداختند. حتی پادشاهان ایرانی نیز در لشکرکشی‌های خود از مغلوبین برده می‌گرفتند و آنان را در بازارهای ایران به فروش می‌رساندند.
اسلام در ابتدا امکان منع کامل برده‌داری را نداشت، زیرا چنین اقدامی مشکلات اقتصادی و اجتماعی بزرگی ایجاد می‌کرد. جامعه‌ای که اقتصاد و مناسبات اجتماعی‌اش بر برده‌داری استوار بود، با یک ممنوعیت ناگهانی دچار فروپاشی می‌شد. از سوی دیگر، در دنیایی که دشمنان اسلام از برده‌گیری به‌عنوان ابزار جنگی استفاده می‌کردند، منع کامل برده‌گیری از سوی مسلمانان به معنای ضعف و خلع‌سلاح آنان در برابر دشمنان بود.
برای روشن‌تر شدن موضوع، به این مثال توجه کنید: امروزه که دنیا مملو از بمب و تسلیحات پیشرفته نظامی است، اگر انتظار داشته باشیم که یک کشور، صرفاً به دلیل ویرانگر بودن این سلاح‌ها و احتمال بالای کشته شدن غیرنظامیان، استفاده از آن‌ها را کنار بگذارد و با شمشیر به نبرد دشمنانش برود، چنین انتظاری غیرمعقول و نادرست خواهد بود. حال اگر انتظار داشته باشیم که اسلام در آن دوران، به‌یک‌باره برده‌داری را ممنوع می‌کرد، این نیز انتظاری غیرمنطقی است.
اما اسلام در رویکردی تدریجی و هدفمند تلاش کرد تا این نظام ناعادلانه را اصلاح کرده و به‌تدریج به سمت برچیدن آن حرکت کند. بسیاری از روش‌های ظالمانه برده‌گیری، مانند یورش برای برده‌گیری، تبدیل بدهکاران به برده و استفاده از کودکان بی‌سرپرست به‌عنوان برده، در اسلام ممنوع شد. طبق احکام اسلامی، تنها افرادی می‌توانستند به اسارت گرفته شوند که در میدان جنگ به مبارزه برخاسته بودند.
در هیچ سند تاریخی معتبری نقل نشده است که مسلمانان مردان و زنانی را که علیه آنان نجنگیده بودند، به اسارت گرفته باشند. تنها کسانی به اسارت در می‌آمدند که به‌صورت مسلحانه در برابر مسلمانان ایستادگی می‌کردند. مجاهدان اسلام که وارد ایران شدند، هیچ شهری را قتل‌عام نکردند و مردم را از سرزمین‌هایشان آواره نساختند. تمامی تلفات و خسارات جنگی مربوط به افرادی بود که در میدان نبرد علیه مسلمانان شمشیر کشیده بودند. طبیعی است که در میدان جنگ، با افراد مسلح ـ چه مرد و چه زن ـ رفتار نرم و محترمانه‌ای صورت نمی‌گیرد.
از سوی دیگر، اسلام همواره به خوش‌رفتاری با بردگان توصیه کرده و آزادی آنان را مورد تشویق قرار داده است. قرآن و احادیث پیامبر اسلام (صلی الله علیه و سلم) مملو از تأکید بر حسن رفتار با بردگان و سفارش به آزادی آنان در مناسبت‌های مختلف است. این نشان‌دهنده هدف اسلام برای حذف تدریجی برده‌داری و حرکت به سمت نظامی عادلانه‌تر بود.