رایجترین دین، دین زرتشت بود. ما اگر نپذیریم که دیانت زرتشت از ابتدا دچار دوگانه پرستی بوده است، نمیتوانیم منکر اسناد تاریخی بیشماری شویم که میگوید این دیانت به مرور و خصوصا در زمان ورود اسلام به ایران، دچار دوگانگی و ثنویت شده بود. مرتضی مطهری مینویسد: «اگر تردیدی باشد تنها در بارۀ خود زرتشت و آئین اصلی مزدایی زرتشتی است که آیا توحید است یا ثنوی، اما در مورد اینکه در دورههای بعد، بالاخص در دوره ساسانیان که منتهی به ورود اسلام به ایران گشت، ثنوی بودن دیانت زرتشت جای هیچ تردیدی نیست.» ( خدمات متقابل اسلام و ایران، مرتضی مطهری / 20)
ژرژ دومزیل، نویسنده فرانسوی مینویسد: «اعتقاد به ثنویت از خصوصیات طرز تفکر ایرانی است.»
شبهه: همه میدانند كه مردم ایران از اولین خداشناسان هستند و قبل از ورود اسلام، این مردم یكتا پرست بودند، همان طور که در نامۀ پادشاه ایران به عمر بن خطاب این گونه تصریح شده است: «تو به من پيشنهاد میکنی که خداوند يكتا را بپرستم در حالیکه نمیدانی هزاران سال است که ایرانیان خداوند يكتا را میپرستند.» با این تفسیر هدف از حمله مسلمانان به ایران چه بود؟
پاسخ: ابتدا باید دانست که ایرانیان قبل از ورود اسلام، دینهای متعددی داشتند و همه بر یک دین و مذهب نبودند. آیین مهرپرستی یا میترائیسم (آیین مغان)، دین زرتشت، آیین مانی، آیین مزدك، یهود، مسیحیت، بودایی و … از جمله ادیانی بود که پیروان خود را در نقاط مختلف ایران داشتند.
رایجترین دین، دین زرتشت بود. ما اگر نپذیریم که دیانت زرتشت از ابتدا دچار دوگانه پرستی بوده است، نمیتوانیم منکر اسناد تاریخی بیشماری شویم که میگوید این دیانت به مرور و خصوصا در زمان ورود اسلام به ایران، دچار دوگانگی و ثنویت شده بود. مرتضی مطهری مینویسد: «اگر تردیدی باشد تنها در بارۀ خود زرتشت و آئین اصلی مزدایی زرتشتی است که آیا توحید است یا ثنوی، اما در مورد اینکه در دورههای بعد، بالاخص در دوره ساسانیان که منتهی به ورود اسلام به ایران گشت، ثنوی بودن دیانت زرتشت جای هیچ تردیدی نیست.» ( خدمات متقابل اسلام و ایران، مرتضی مطهری / 20)
ژرژ دومزیل، نویسنده فرانسوی مینویسد: «اعتقاد به ثنویت از خصوصیات طرز تفکر ایرانی است.»
در کتاب «تاریخ جامع ادیان» آمده است: «اعتقاد به مبدأ شر و عامل تبهکاری رفته رفته دین زرتشت را به صورت یک آئین دوگانه پرستی در آورد.» (تاریخ جامع ادیان، جان بایر ناس / 315)
یکی از کتب معروف زرتشتیان که در دوره اسلامی و قرن سوم تالیف شده است یعنی کتاب «دینکرد» بیش از نیمی از مطالب آن در دفاع از ثنویت در مقابل ادیان کلیمی و مسیحی است.» (تاریخ تمدن ایرانی نوشته جمعی از خاورشاسان، ترجمه: جواد محیی / 269 ـ 270)
کریستین سن، نویسنده «تاریخ ایران در زمان ساسانیان» معتقد است که در دروۀ ساسانی معتقدان «زروانی» که پر از خرافات است در میان زرتشتیان رسوخ یافته بود.» (ایران در زمان ساسانیان، فصل سوم)
«برخی محققین «اهرمن» را در مقابل «اهوارمزدا» میدانند و بر این عقیدهاند که زرتشت به ثنویت معتقد بوده، یعنی یکی را خدای شر و دیگری را خدا خیر میداند.» ( تاریخ کامل ایران، دکتر عبدالله رازی / 106)
آیا با وجود همۀ این ادله، میتوان همچنان معتقد بود که ایرانیان قبل از ورود اسلام یکتا پرست بودهاند؟ قطعا خیر!
در مورد این بخش سوال که پادشاه ایران در پاسخ به عمر بن خطاب رضی الله عنه چنین نوشته است باید گفت: این نامه نگاری گرچه در فضای مجازی دست به دست میشود، اما طبق هیچ سند و مدرک تاریخی معتبر و حتی غیر معتبری چنین نامهها و مکاتباتی بین حضرت عمر و شاه ایران رد و بدل نشده است، بلکه این مطالب زاییدۀ ذهن افراد مغرضی است که به هر نحو ممکن در تلاشاند تا در مورد دین مبین اسلام شبه پراکنی کنند.
- نویسنده : حسین سلیمانپور






Saturday, 13 June , 2026