خاورشناسان و دانشمندان غربی کسانی هستند که زندگی خود را وقف پژوهش در علوم اسلامی کرده اند. این دسته از افراد جایگاه ویژه‌ای در مراکز سیاسی و علمی شرق و غرب دارند. این دانشمندان همواره شعار « اصلاح دین» و « اصلاح قانون اسلامی» را سر داده‌اند. شرق شناسی قدمتی دیرینه دارد و به قرن ۱۳ میلادی بر می‌گردد و عواملی همچون دینی، سیاسی و اقتصادی دارد.
عامل دینی آن کاملا روشن و مبرهن است، زیرا هدف مستشرقین تبلیغ و گسترش مسیحیت است. آنان سعی دارند اسلام را به گونه‌ای جلوه دهند که برتری مسیحیت بر اسلام ثابت شود و از این مسیر باعث شیفتگی قشر تحصیل کرده به آیین مسیحیت شوند. بدین خاطر شرق شناسی و تبلیغ مسیحیت همواره ملازم هم بوده و اغلب مستشرقین، اسقف و عده‌ی زیادی از آنان یهودی هستند.
عامل سیاسی اینگونه است که مستشرقین، طلایه‌داران غرب در شرق‌اند و یکی از وظایف آنان این است که با اطلاعات خود به غرب کمک کنند تا بتواند از آداب، زبان، باورها و حتی عواطف شرق آگاه شوند و از این طریق نفوذ خود را در شرق بگسترانند. علاوه بر این، مستشرقین ابزار کارآمدی برای قلع و قمع جریانات و افکاری هستند که برای غرب ایجاد مزاحمت می کنند.
تلاش این دسته از افراد بر این است تا فضایی را در مشرق زمین به وجود آورند که خالی از هر گونه اختلاف با جامعه غربی باشد. همچنین بر سیطره تمدن غرب در مشرق تمرکز ویژه‌ای دارند تا بتوانند از این راه همگان را متاثر از تمدن پوشالی خود کنند و اقتدار فرهنگی و فکری‌شان در دل‌ها جاودانه شود.
به همین دلیل است که دولت‌های غربی به اهمیت وجود شرق شناسان پی بردند و آنان را به گونه‌های مختلفی حمایت می‌کنند.برای تحقق یافتن این هدف اقدام به چاپ و نشر مجلات گوناگون با مقالات تحلیلی و تحقیقی کرده اند که از مهمترین آنان می‌توان به مجله خاورمیانه Journal Near East ،و جهان اسلام The Muslim World از آمریکا، و مجله‌ی Lemond Muslim World از فرانسه اشاره کرد.
اما عامل اقتصادی، عاملی است که بسیاری روشنفکران از آن به عنوان یک شغل موفق یاد می‌کنند. بسیاری از ناشران، نویسندگان را تشویق به تالیف در موضوع مفاهیم اسلامی و مسائل مرتبط با شرق نموده و مستقیماً بر آن نظارت دارند، زیرا این گونه تالیفات از سود کلانی برخوردار است و مشتریان بی‌شماری در اروپا و آسیا دارد.
فارغ از این عوامل، بخشی از روشنفکران فقط به علت ذوق و شوق علمی، پژوهش‌های چشم‌گیری را در مورد اسلام و شرق انجام می‌دهند که عدم ستایش و تمجید از آنان نوعی جفا به شمار می‌آید.
به سبب تلاش‌های خاورشناسان، بسیاری از علوم و معارف کمیاب که غبار گذر ایام آنان را پوشانده بود، غبار روبی شده و از فرسودگی در امان مانده است و بسیاری از منابع علمی و حقیقت‌های تاریخی ارزشمند برای اولین بار با همت همین افراد منتشر شده است که باعث خرسندی علما و دانشمندان گردیده است.
اما علی‌رغم این  اعتراف به دانش خاورشناسان، صراحتا می‌گویم که این افراد با وجود تعمق در علوم قرآنی، سنت، سیرت، فقه، اخلاق، تصوف و…  همواره از مفاهیم علم و یقین تهی بوده‌اند و به سبب دشمنی و کینه توزی با اسلام، شکاف بین آنان و بین این علوم عمیق‌تر شده است.
مهم‌ترین علت در پیدایش این شکاف، غرض ورزی مستشرقین و جستجو برای بزرگ کردن مواضع ضعف با اهداف سیاسی و دینی است. آنان از محاسن و خوبی‌های اسلام رو می‌گردانند و در صدد یافتن عیب هستند.
اگر تاثیر سوء مستشرقین به خود آنان محدود می‌شد، ما نسبت به آن بحثی نداشتیم. ولی مستشرقین همواره سعی دارند از کاه، کوهی ساخته و توجه خواننده را به آن جلب نمایند و در این کار به چنان خبرگی و دقتی رسیدند که مثل و مانند ندارد.
روش آنان این است که ابتدا هدفی را برای خود ترسیم می‌کنند، سپس برای آن هدف به هر وسیله‌ای از تاریخ، ادبیات، شعر، داستان ـ فارغ از صحیح یا غلط بودن آن ـ دست می‌زنند و  معلومات نامعتبر علمی را با مهارت بزرگ کرده و با تمام بی‌شرمی و وقاحت به خورد مخاطب می‌دهند و بر اساس آن، نظریات بی ثبات و پوج، بنا می‌کنند.
عادت مستشرقین این است که  با توجه به مهارتی که دارند، یک شبهه را در میان ده مطلب خوب به مخاطب القا می‌کنند. وقتی مخاطب ده مطلب خوب را می‌خواند به آنان اعتماد می‌کند و به راحتی آن یک شبهه، شک و تردید  را در دلش وارد می‌کند که بنیان اعتقاداتش را از بین می‌برد و تاثیر تمام ده مطلب خوب را نابود می‌کند.
بسیاری از خاورشناسان در نوشته‌های خود مقدار قابل توجهی مطالب سمی را جا داده‌اند تا خواننده به اعتقاد و باور خویش بدگمان شود. مستشرقین در هر یک از موضوعات زیر به پژوهش و کنکاش پرداخته‌اند: قرآن، حدیث، سیرت، فقه، کلام، صحابه، تابعین، ائمه مجتهدین، محدثین، فقها، مشایخ، صوفیه، راویان حدیث، علم جرح و تعدیل، اسماء رجال، صحت حدیث و تدوین آن، منابع فقه اسلامی و… که هر کدام می‌تواند منجر به متزلزل شدن عقیده فرد غیر کارشناس در هر کدام از موضوعات فوق گردد.
ادامه دارد…

منبع: مقالات و بحوث حول الإستشراق و المستشرقین