چند وقت پیش یکی از دوستانم پیشنهادی برای یک کار فرهنگی داد، اما به دلم ننشست و به او گفتم: «نه». او در پاسخ گفت: «تازه تو را شناختم» و بعد دوستی‌مان قطع شد.
یکی از نشانه‌های داشتن اعتماد به نفس این است که در صورت لزوم، درخواست دیگران را رد کنید. مهارت «نه گفتن» از جمله مهارت‌های بسیار مهم است و متأسفانه بسیاری از مردم در سراسر جهان هرگز این قابلیت را در خود پرورش نمی‌دهند.
اگر کسی از شما درخواستی داشته باشد و شما با توجه به شرایط و برنامه‌های خود بگویید: «نه»، یعنی می‌دانید مهارت «نه گفتن» چیست و از آن برای رسیدن به اهداف خود استفاده می‌کنید.
نه گفتن، هرچند ساده به نظر می‌رسد، برای بسیاری از ما کار سختی است.
چگونه مهارت «نه گفتن» را در خود افزایش دهیم؟
به‌طور کلی قدرت «نه گفتن» شامل دو بخش است: جسارت و مهارت.
۱. داشتن جسارت در نه گفتن
اکثر افراد هنگام نه گفتن دچار ناراحتی، اضطراب یا عذاب وجدان می‌شوند. داشتن جسارت به شما کمک می‌کند بر این احساس غلبه کنید و با شجاعت کامل «نه» بگویید.
۲. داشتن مهارت در نه گفتن
گاهی ممکن است شما با جسارت کامل پاسخ منفی دهید، اما طرف مقابل اصرار کند و تلاش داشته باشد شما را راضی کند. در این مواقع بهترین کار استفاده از مهارت نه گفتن است تا ضمن حفظ احترام، موضع خود را نیز ثابت نگه دارید.
آیه الهی در هدایت مهارت نه گفتن
خداوند متعال می‌فرماید:
«وَلَا تَقْفُ مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ ۖ إِنَّ السَّمْعَ وَالْبَصَرَ وَالْفُؤَادَ كُلُّ أُولَٰئِكَ كَانَ عَنْهُ مَسْئُولًا» (اسراء/۳۶)
ترجمه (تفسیر نور، مصطفی خرم‌دل):
«از چیزی دنباله‌روی مکن که از آن ناآگاهی. بی‌گمان چشم و گوش و دل همه در برابر کارهایی که انجام می‌دهند مسئول هستند.»
این آیه پیام بسیار عملی برای زندگی روزمره و مهارت «نه گفتن» دارد و می‌توان آن را به چند نکته مهم تقسیم کرد:
خودداری از دخالت در کارهای ناآگاهانه
«ولا تقف» یعنی پای در کاری نگذار که علم و آگاهی به آن نداری. وقتی کسی از شما کاری می‌خواهد که اطلاعات کافی ندارید، می‌توانید «نه» بگویید.
جلوگیری از گفتار و تصمیم نادرست
هر تصمیم یا حرفی که بدون علم زده شود، ممکن است به خودتان و دیگران آسیب برساند. «نه گفتن» به پیشنهادهای نادرست یا اطلاعات ناقص، نوعی رعایت دستور خداست.
مسئولیت هر عضو وجودی انسان
آیه می‌گوید: «السمع و البصر و الفؤاد کلهم کان عنه مسئولاً» یعنی گوش، چشم و دل مسئول هستند. مراقب رفتارها و انتخاب‌های خود باشید. «نه گفتن» در مواردی که خطر یا ندانستن وجود دارد، به حفظ جان، دل و وجدان شما کمک می‌کند.
«نه گفتن، قدرتت را نشان می‌دهد! هر چیزی که دلت با آن حال نمی‌کند، با تمام وجود بگو «نه»!»